Os nenos da variola, de María Solar

 Esta novela descúbrenos a historia da Real Expedición Filantrópica da Vacina, que en 1803, baixo a protección do rei Carlos IV, parte desde A Coruña para levar a vacina da varíola cara ás colonias españolas de América e Filipinas. 

Para levar a cabo esta misión, os doutores Francisco Xavier Balmis e Josep Salvany escolleron 23 nenos orfos co fin de empregalos para transportar a vacina nos seus brazos durante máis do mes que supoñía atravesar o océano Atlántico.

Isabel Zendal, a reitora do orfanato e que acompañou os nenos naquela viaxe, está considerada, segundo a OMS, a "primeira enfermeira en misión internacional".

Baseada neste feito histórico, que fixo posible que a varíola fose a única enfermidade erradicada polo ser humano, a autora permítenos esculcar a miseria na que se vivía naquela época, e novela a vida dos nenos orfos, marcados pola hipocrisía da sociedade como "fillos do pecado ou "da deshonra", con poucas oportunidades dunha vida digna. O neno Ezequiel representa a esperanza, demostrando que, a igualdade de oportunidades, a orixe non debera condicionar o futuro das persoas.

O bestiario científico de Anxos Nogueirosa

Un bestiario é un compendio de animais fantásticos e imposibles, produto da imaxinación e o medo ao descoñecido, que xa na Antigüidade clásica e na Idade Media servían como guía de coñecemento ante os posibles perigos que acechaban aos viaxeiros en terras ignotas, monstros terribles á espera de vítimas inocentes.
 Así mesmo, tamén na novela xuvenil de Antonio M. Fraga, un bestiario sérvelles aos dous rapaces protagonistas como guía na busca da súa identidade, a perda da infancia, os misterios da vida, as lealdades e a cultura.
 No Sanatorio de Oza, ese labirinto de Creta, pero con conserxe ao Harry Potter, atoparán unha mestra da República que reclama mellores orzamentos para a educación e menos aulas masificadas, tratando de inculcar o amor polos libros. Esa mestra existiu, chamábase Elvira Bao e o autor faille unha homenaxe, o mesmo que á científica Ánxeles Alvariño, de quen toma para a súa Anxos Nogueirosa a determinación e o carácter que debe ter todo investigador.
 E Galicia como decorado: os lugares existen, as historias tamén. Os mitos patrios e a historia do noso pobo seguen a ser unha referencia.

La importancia del primer cero, de Oti Rodríguez Marchante

   

 Este é un relato no espello, se os pais e profesores o miramos, verémonos nel. Porque non se trata de tres nenos e unha nena nun conto, senón dun relato da aprensión dos adultos ante o paso do tempo, e quizais a incapacidade de ver o mundo coa inocencia dos pequenos.

    Catro nenos no mesmo curso de primaria teñen inquedanzas, que non problemas, como todos tivemos. A tía de Andrés recórdalle que vai cumprir 10 anos (o primeiro cero) e que cada cero trae máis e máis problemas. Así, o rapaz empeza a concebir a nova vida adolescente como un mecanismo ao que lle están cambiando as instrucións de uso. Pero, quen non sentiu eso mesmo nalgunha ocasión? 

    A nena, Paula, afirma con toda soltura que “cando o normal te desorienta, é que estás facéndote maior”. Pero, gracias a Dios, os nenos non teñen nin idea de que os maiores necesitaríamos outra etapa intermedia, polo menos, para atopar o norte na nosa vida. Se cadra, aló na vellez alcanzaremos a sapiencia, vai ti saber. Paula, en cambio, xa nos dá unha lección: polo menos, ela intúe que está no final de algo e, á vez, no principio de algo.

    Despois, está Fredi, o “listillo que todo o sabe”, pero sen pasarse, que ten un irmán “especial”, o Cristal, do que recibe máis do que lle dá, e que o fai ser a el tamén especial dalgunha maneira. (Ver o inesperado cómic das aventuras do Cristal no epílogo do libro). 

     E, por último, a apostilla de Iñaki, onde os cativos poñen aos docentes no seu sitio, ou como librarnos do primeiro cero, isto é, lendo por suposto. Porque nos libros de lectura hai coñecementos inesgotables, experiencias vividas por outros e recursos sin fin. Que llo digan a Rudyard Kipling e ao seu marabilloso O libro da selva. Lede, nenos, lede.

A cabeza da medusa, de Marilar Aleixandre

Relátase nel, que unha semana antes da festa de entroido ,nunha clase, Sofía e Lupe coñecen o mito da Medusa. Días despois,chegada a celebración e pasada a noite son violadas nun monte afastado.

   Máis tarde ,veránse afectadas polas críticas recibidas pola parte dos seus compañeiros ,onde se debatirá se a culpa de todo o sucedido a teñen elas ou os violadores. Así,Sofía e Lupe vivirán a súa propia historia do mito da medusa. 

   No noso club, á maioría dos lectores gustoulles o relato ,a maior parte delas rapazas ,xa que pensan que é unha historia moi real que abarca temas da actualidade e que hai valores moi importantes que deberían de estar sempre presentes. Porén ,unha persoa atopouno un pouco monótono e sen intriga que a animase a seguir lendo.

  En canto aos personaxes ,gran parte dixo que os prefiridos eran Sofía e Rubén ,xa que ademais de ter un papel moi importante por separado ,a súa relación de amor era a máis intrigante. En cambio ,Lupe foi o personaxe menos querido ,debido a que na historia os seus repentinos cambios de actitude non foron moi apreciados polos lectores.

  Aquí podes ver un vídeo en imaxes sobre a morte de Medusas por Perseo.

 

Por Yasmine, 3º ESO

O libro de A cabeza de Medusa, de Marilar Aleixandre, inspirada no mito de Medusa, cuxos cabelos se transformaron en serpes como castigo tras ser forzada por Poseidón, trata pois un tema de candente actualidade, por feitos como os de A Manada. Quizais por iso, e porque os rapaces e sobre todo as rapazas, sentímonos idenificados coas dúas protagonistas, Sofía e Lupe, en xeral gustou moito. Na reunión do club,tamén falamos do estilo do escritor que describía todas as sensacións dunha maneira baixo algúns puntos de vista algo fría. Porén, fíxonos reflexionar sobre a importancia de pode axudar a unha persoa que pasara por situacións similiares xa que despois de algo tan traumático segue habendo vida, e esta historia axuda a velo. 

 Ademais, criticamos o papel da prensa que tomou protagonismo pola metade da historia e claramente violaba a privacidade das rapazas que foron agredidas sexualmente. Por outra banda, gustounos moito que as dúas rapazas depois de sofrir aquilo foran a denunciar, xa que é importantísimo avisar á policia se che pasa algo sí ou parecido, ti non tes a culpa, Recoméndovos este libro se queredes entretervos un ratiño e saber algo máis a cerca desta sociedade que tristemente aínda no século XXI existe. 

 Por Carmen, 4º ESO

Ciudad de huérfanos, de AVI

Nova Iork, ano 1893. A revolución Industrial leva uns anos en marcha e o mundo está inmerso nunha transformación que cambiará para sempre o noso modo de entender a vida. Pero, a que prezo?

 Hai fábricas por doquier, as chimeneas contaminan a cidade e non se pode ver ben nin respirar.

Os nenos vense obrigados a traballar por uns peniques, pero o traballo de toda a familia non garantiza o benestar.

A xente enferma e non pode pagar un tratamento axeitado, hai miles de orfos que viven na rúa…

 Parece unha historia de tempos remotos, un conto triste, violento e aleccionador; pero nada máis lonxe da realidade. Millóns de persoas viven nas mesmas extremas condicións que os protagonistas deste libro, son xente marxinada, sen dereitos, explotada…pero con anhelos e soños.

Se Dickens levantase a cabeza!

 A paisaxe de Ciudad de huérfanos é dickensiana: os mesmos ambientes míseros, as mesmas casas insalobres, os mesmos nenos tísicos e malnutridos…mais tamén fraternidade e amor.

Denuncia, esperanza e humor a partes iguais: esta é a grande herdanza do mestre.

 Por iso non debes perderte as nosas recomendacións:

84, Charing Cross Road, de Helen Hanf

Martes, 24 de novembro.
Hora da merenda.
Exquisiteces culinarias.
Biscoito de froitas de tempada (noces e mazás)
Flan de requeixo e leite condensado.
Dúas "mestras" reposteiras, Luisa e Inma.
Club de lectura ou club gastronómico?
Quizais "gastrobook"?
Un club "5 estrelas".84, Charing Cross Road, de Helen Hanf súmase ás delicias da tarde. Un libro epistolar vivo, inxenioso, espontáneo, divertido...
Non naceu este texto con vocación de ser publicado porque é a correspondencia real entre unha escritora americana, ávida de saber e ler, e o seu libreiro, alén o océano.
Unha parella, inicialmente antagónica, (a orde fronte á improvisación; a pulcritude fronte á espontaneidade; o home fronte á muller; a americana fronte ao inglés;a familia fronte á soidade) que se vai aproximando ata estreitar lazos de sinceira amizade e complicidade. A relación mercantilista, de compra-venda de libros a distancia, tórnase nunha entrañable relación que se estende a outros empregados da libraría e tamén aos membros da familia de Frank Doel, incluída unha anciá veciña . A natureza desta metamorfose implica cambios de rexistro lingüístico no tratamento epistolar, mostras de solidariedade de Helen na dura posguerra inglesa na que está ambientada a historia...
Todo ao servizo do verdadeiro "leitmotiv" do texto: o amor profundo polos libros. Bibliófila e lectora, Helen é unha muller apaixonada pola historia, pola filosofía e pola literatura cunha insaciable sede de coñecemento.
Atopamos entre as liñas deste orixinal libro o humor, sarcasmo ás veces, da protagonista, así como a crítica velada á cultura americana ou a ironía da vida na historia de Helen.
Lectura fresca, breve, que reivindica o papel do libreiro como conselleiro e conseguidor de xoias librescas e consagra a súa autora como unha mestra "involuntaria" do xénero epistolar. Vinte anos de correspondencia que o lector disfruta letra a letra.

La puerta, de Magda Szabó

“El mundo se divide en dos clases de personas: los que barren y los que no”

La que barre es una de las protagonistas de la novela- Emerenc-, la que no barre es la otra protagonista, la escritora, Magda. Esta necesita una mujer que realice las tareas del hogar. Y aquí se entabla su conocimiento y su profunda relación que durará durante 20 años en Hungría. A lo largo de las páginas vamos conociendo cómo evoluciona la vida de ambos personajes y las intrincadas relaciones emocionales que se establecen entre ambas. Porque Emerenc no es una asistenta al uso, pues es ella la que decide los tiempos, sus ausencias, sus regresos,  los cuidados que prodiga al matrimonio en sus peores momentos, sus críticas al mundo que su ama representa y que ella ni entiende ni comparte. Es más, como lectoras nos resulta extraña esa relación de amor-odio, de dependencia, de omnipresencia, de hermetismo e , incluso, en ocasiones de desprecio. En suma, dos mujeres que se quieren pero cada una a su  manera.

Y mientras estamos absorbidos por ellas, por esta novela se van desgranando diversos temas: la religión, el derecho a morir dignamente, la familia, el verdadero valor de la amistad, las secuelas de la guerra,…

En fin, que como no podía ser de otra manera, en la reunión hubo un duro debate a favor y en contra de Emerenc, quizá porque durante nuestras lecturas ella dejó de ser un personaje para convertirse en una persona de carne y hueso, lo que da mucho más valor a la novela, porque alguna de las tertulianas afirmaba no podría soportar a esa mujer, lo que resulta como menos extraño, pues esa mujer es un personaje.

Y a estas alturas alguno se estará preguntando a qué viene ese título, La puerta, podría desvelarlo pero no lo haré. Si has llegado hasta aquí, te animo a ti, lector/-a, a que te hagas con el libro y que descubras por ti mismo/-a qué se esconde detrás de esa puerta.

Existe versión cinematográfica:

Literatura e cine: IQBAL MASIH, lágrimas, sorpresas y coraje.

Cando no mes de marzo os alumnos de 3º comezaron a ler esta historia, un día en metade dunha clase me espetaron: “Este libro que estamos lendo, non ocorreu, non é real, verdade?” Desconcertada por completo ante tan inesperada e inoportuna pregunta non souben que responder. Se lles dicía que estaba inspirada nuns feitos reais como a vida mesma, non ían querer seguir lendo sobrepasados pola historia desgarradora do pequeno protagonista, así que optei por orientalos cara ao gozoso da lectura e aprazar o resto para a xuntanza posterior. Feito este paréntese, a lectura individual rematou renegando a todas horas do cruel final e do mal que acababa porque o pequeno non podía seguir coa súa actividade.

 Chegado o momento de conversar conxuntamente sobre as súas impresións, chegou o momento tamén de descubrir quen era realmente o noso protagonista. Un mundo novo apareceu naquela sesión: toda a súa percepción apocalíptica do que sucedía entorno a Iqbal Masih mudou nunha enorme admiración, e os éxitos obtidos e os camiños abertos por este neno para outros nenos do mundo triunfou sobre o final desta apaixonante lectura. Todo era interesante: como era posible que a súa familia o vendera para celebrar unha voda, como se pode sobrevivir nun mundo tan hostil, como puido escapar do taller, como chega a Europa a denunciar a realidade das alfombras…

 Este debate deu para moito, sobre todo porque cada resposta nos levaba a un documento no que buscar a información desexada, avivou a necesidade de saber por eles mesmos quen era realmente este neno e se o que leran coincidía realmente co que o autor do libro lles contara. Non foi fácil introducir o tema da ficción literaria, pero finalmente o punto de vista multiperspectivista da narración axudou a que diferenciaran, ou iso creo, entre realidade e ficción. 

Se tivéramos que escoller dúas palabras para resumir esta experiencia lectora, sen dúbida serían “descubrimento e emoción”.

El asesinato del profesor de matemáticas, de J. Sierra i Fabra

Este libro cóntanos a historia de tres estudantes-Adela, Luc e Nico- que tiñan serios problemas coas matemáticas. Despois do último exame suspenso, o seu  profesor- Felipe romeu- deulles unha segunda oportunidade; pero nesta ocasión propúxolles un xogo: adiviñar quen era o suposto asasino do profesor.
Ao día seguinte, preséntase o seu profesor envolto en sangue, explicándolles que lle dispararon de verdade e que tiñan que deter ao culpable antes de que se escapase. Finalmente, as pistas guíanlles até a súa escola e descobren ao asasino.
Este libro descóbrenos que as matemáticas non son tan difíciles, pois pode chegar a ser un xogo moi divertido.
É un libro moi entretido pois podedes tentar facer cada problema ou xogo de enxeño que alí aparece.

Por Dayanna

Coñecedes o programa Órbita Laika que emite a TVE2? Pasádeos por alí e veredes cousas como esta:

Famelab- Eduardo Sáenz de Cabezón

El señor Pip, de Ll. Jones

“La historia del señor Watts resultó tan cautivadora como Grandes esperanzas lo había sido para nosotros, los niños. Esta vez toda la aldea escuchó asombrada, sentados junto a la pequeña fogata en una isla casi olvidada, donde sucedían los acontecimientos más inenarrables sin despertar la cólera del mundo exterior ni una sola vez” 

Un hombre blanco, el señor Watts- acaba perdido por diferentes circunstancias en una isla-Bouganville- habitada por negros. En el transcurrir de la historia que la narradora -Matilda,una niña de unos 12 años- nos hace llegar, conocemos que este hombre se convierte en un maestro un tanto particular, pues a través de una única lectura –Grandes esperanzas de Ch. Dickens- que les hace en clase, consigue que ese grupo de chicos se evadan de esa realidad tan cruel que les está tocando vivir: una guerra civil real en la que se enfrentaron dos bandos y que asoló su isla. 

   La novela se convierte así en un ejercicio de metaliteratura en el que el autor enfrenta dos mundos bien distintos: el representado por la madre de Matilda, una mujer aferrada a las creencias que la lectura de la Biblia le transmite- y el representado por Pip/Watts, el de la imaginación, -“ Todos hemos perdido nuestras pertenencias (…) pero estas pérdidas, por graves que puedan parecernos, nos recuerdan aquellos que nadie pueda quitarnos: nuestra mente y nuestra imaginación”, el de la ficción al que se agarra Matilda pues, al final, conseguirá subir a la lancha, huir y comenzar otra vida relativamente feliz en la que repite el modelo de maestra aprendido con Watts: “Aprendí que cada profesor tenía un as en la manga. Pedía mi nueva clase que guardara silencio durante diez minutos- ¿su Hora de leer? Solo eso” 

No obstante, no ha sido una lectura que haya encandilado a todo el grupo: unas manifestaron que las 200 primeras páginas tenían un ritmo muy lento y que, de repente, los acontecimientos reales y efectivos se agolpaban en las últimas 50 páginas. Otras opinaron que no habían conectado con ninguno de los personajes o que, incluso, tenían la sensación de que a la novela le faltaba o le fallaba algo que no fueron capaces de explicar. A pesar de ello, sí que hubo pasajes que despertaron su admiración o emoción.

 En definitiva, una novela triste y dura en la que con la que podremos explicar y valorar la fuerza y el poder de la literatura en tiempos de crisis.

También hay una versión cinematográfica:

La nieta del señor Linh, de Ph. Claudel

 

        Hoy en nuestra reunión comentamos  La nieta del señor Linnh, del escritor Ph. Claudel.  Es una novela breve pero intensa, conmovedora, con una prosa sencilla, lírica, sugerente, en la que se tratan temas como la inmigración- “Cuando el señor Linh subió a bordo con una multitud de gente parecida a él, hombres y mujeres que lo habían perdido todo (…)”, el exilio, la incomunicación –“las palabras no le herirán”-, la soledad  o la amistad.

        Página a página el lector empieza también su particular viaje , pues tampoco sabemos de dónde partimos y adónde vamos. Poco a poco nuestra travesía se vuelve inquietante pues  te pone en la piel del señor Linh, ¿qué habríamos hecho, cómo viviríamos en una situación parecida, en un país desconocido cuya lengua, su cultura, sus costumbres son tan distintas a las nuestras?; ¿quizá habríamos conocido también la amistad sin palabras, solo llena de gestos, de un señor  Bark? Y avanzas línea a línea hasta llegar a ese conmovedor y fatal final que a ninguna dejó indiferente, porque todas nos pusimos en la piel del señor Linh, porque  sabemos  frágiles .

       Una novela altamente recomendable

Viaxamos con "Peaxes" e "Valentino Rifini e Âkil Pillabán, de viaxe en Milán"

No noso afán de seguir  coñecendo lecturas adecuadas para o noso alumnado neste mes de maio, escollemos dous que, desde xéneros literarios ben distintos, parecen responder aol tema de poñerse na pel doutro : unha novela,  Peaxes, de Santiago Lopo e unha obra de teatro , Valentino Rufini e Âkil Pillabán, de viaxe a Milán, de Roberto Salgueiro.
Na primeira delas, durante unhas horas convértesche nun traballador dunha autoestrada quen , metido nesa urna de cristal e para vencer o aburrimento do seu traballo, imaxina as vidas dese discorrer continuo de condutores nos seus coches a través das escasas palabras que  pronuncian e da música que escoitan.
Unha novela moi áxil, entretida e  fresca que achega unha visión moi certeira sobre a sociedade contemporánea, con pasaxes poéticase con referencias clásicas  como este:

"Os que atravesan o mar para chegaren ata nés non pertencen a ningunha tripulación mitolóxica, aínda que sofren pobras que espantarían a calquera heroe clásico. Sinto un profundo respecto por estes argonautas modernos que xa non van á procura do vélaro de ouro dun carneiro, senón á busca do propio carneiro, para escorrentar a fame. A traxedia grega converteuse en traxedia africana, negra como a alma de moitos brancos(...)";

malia que a algunhas das lectoras non lles acabou de gustar o final.
Respecto da segunda, unha farsa moi adecuada para representar  co alumnado do primeiro ciclo, a acción transcorre en Italia no século XVIII, coinciden os nosos protagonistas: Valentino e Âkil, ambos os diferentes- pois pertencen a distintas culturas- pero semellantes as súas circunstancias, pois ambos foron abandonados polos seus amos e han de pasar a tarde-noite xuntos.  A pesar de todo iso, co paso das horas, a desconfianza, os prexuízos sociais van desaparecendo para demostrar ao  lector-espectador que todos somos iguais, independentemente da cor da túa pel ou da relixión que profeses.  En fin, unha obra moi divertida.

Usha, de María Reimóndez