NEMO ou de que facer se non queres dicir o teu nome

   Non todo o mundo sabe que o nome do famoso capitán do Nautilus de Verne foi escollido polo seu autor dun xeito consciente, asumindo o que na súa época era sabido por toda a xente letrada, e que hoxe en día, lonxe de ser coñecido, nin sequera é oído, visto ou lido en ningunha rede social, e polo tanto descoñecido, obsoleto, finiquitado. Como moito, algúns frikis recordan aquilo de que o protagonista de Matrix tamén se chama Nemo, un nome inventado, claro, futurista, algo terá que ver coa ciencia, ou mellor, coa tecnoloxía, esa nova divinidade idolatrada…

   Pois ben, velaí que David Morosinotto publica unha novela destinada á rapazada que leva ese título, Nemo, o rapaz sen nome, e que presenta a un protagonista arrichado, digno avatar adolescente daquel héroe verniano. A idea de ocultar o seu verdadeiro nome para fuxir dun pasado que o persegue, caracteriza ao personaxe e mergulla aos lectores nun clima de misterio e heroicidade. Dese xeito, a obra faise de fácil lectura, axudada por uns secundarios moi interesantes, sobre todo esa rapaza rebelde que desexa transgredir as ríxidas normas que lles foron impostas ás mulleres no século XIX.

   Unha lectura recomendable para os nosos preadolescentes. E por se algún estuvese lendo esta reseña (a esperanza é o último que se perde), vou estenderme de máis explicando de onde tomou Verne a idea literaria para o nome do seu protagonista (Outij en grego, Nemo en latín, que significa Nadie):

    No canto IX da Odisea de Homero, despois de que o cíclope Polifemo devorase a catro compañeiros de Ulises mentres permanecen encerrados na cova, o heroe grego planifica a súa venganza. 

   Ofrécelle viño ao cíclope e este, entusiasmado, pregúntalle a Ulises ou Odiseo polo seu nome: 

 “ Dame máis viño de bon grado e dime agora o teu nome para que che ofreza o don da hospitalidade (…)”

 E Odiseo respóndelle: 

 “ Pregúntasme, Cíclope polo meu ínclito nome. Direicho ao momento(…), o meu nome é Ninguén, e Ninguén chámanme miña nai e meu pai, e todos os meus compañeiros.” 

   Máis tarde, Odiseo cegará o único ollo de Polifemo, quen, preso de grandes dores, chama a berros aos seus irmáns cíclopes que viven nas covas cercanas, dicindo:

 “ Que gran sufrimento padeces, Polifemo, para gritar desa maneira (…)? É que algún dos mortais está levando os teus rabaños… ou estate a matar con engano ou coas súas forzas? 

 E contestoulles o poderoso Polifemo:

 “Amigos, Ninguén estame matando con engano, e non coas súas forzas.“

 E eles contestaron e dixéronlle aladas palabras: “ Pois se Ninguén te ataca e estás só…é imposible escapar da enfermidade do gran Zeus. Suplica ao teu pai Poseidón, o soberano.”

 Así dixeron e marcharon.

Jane, el zorro & yo, de Fanny Brit

Acabamos de ler no club dos pequenos a suxerente obra de Fanny Brit, un alegato contra a soidade e o vacío no que se ven inmersos moitos adolescentes que comparten connosco este mundo cambiante e cruel.

 O que se narra na novela gráfica podería ser considerada como a consabida historia de bulling que vemos cada día nos medios de comunicación. Non obstante, as ilustracións de Isabel Arsenault convirten o relato nunha destacada obra de arte cargada de simboloxía, algo que non pasou desapercibido aos nosos pequenos lectores.

 Os tres personaxes do título, como guías narrativos, mergúllannos en mundos completamente distintos e, con todo, complementarios. Como en A Divina Comedia de Dante, vemos o paso de Héléne, primeiro polo inferno, máis tarde polo purgatorio, e por fin alcanzando o ceo da man dun raposo vermello e de Jane Eyre, dous personaxes literarios, prototipos de intelixencia, valentía e adaptabilidade, xusto o que necesita a protagonista para poder superar todos os obstáculos froito da súa baixa autoestima. De novo a literatura como refuxio e inspiración, tamén no ámbito persoal. O Principiño de Saint- Exupéry lle amosa a esencia das relación humanas, o camiño a verdadeiro sentido da amizade …E despois, pouco a pouco, pequenos retazos de cor en tonalidades pastel ata a explosión cromática final que describe o cambio que se produce na protagonista, esa penosa metamorfosis vital que significa a perda da inocencia, o abandono da infancia para tomar as rendas da túa propia vida.

Visualmente, a ilustración resulta cautivadora e significativa. O debuxo en blanco e negro no principio, a medio camino entre a luz e a oscuridade, reflexa os sentimentos da pequena e a súa vida diaria triste e gris. Entre medias, a lectura de Jane Eyre, ela sempre de negro pero con toques de cores cálidos no fondo, que simbolizan a paixón e a súa determinación. Por último a raposa, de vermello brillante, como símbolo de enerxía e poder, un animal que se achega a Hélène, que non a desprecia como os humanos, que como en

Don't be a bully, loser. from Emanuele Colombo on Vimeo.

O único que queda é o amor, de A. Fernández Paz

Como no ano 2016 morreu Fernández Paz, os clubs de lectura do insti estamos a facerlle unha homenaxe, e claro, que mellor que lendo os seus libros, así que agora tocounos a nós.

 No libro cóntanse dez historias con personaxes distintos pero unha cousa que os une, o amor, aínda que tamén aparecen temas secundarios como os elementos sobrenaturais, a persistencia da memoria… Non aparece só amor romántico, do que Shakespeare fala nas traxedias, senón tamén o amor dun can polo seu dono, o amor adolescente, o amor correspondido, o esquecido, … porque, como ben di o título, o único que queda é o amor.

 Porén, por desgraza, foron cualificados pola opinión popular (do noso club, claro) como eslamiados e ñoños, aínda que tamén de románticos e sentimentais.

 Por Abraham Pena Vila, 4º ESO

A caixiña dos rancores, de Héctor Cajaraville

Esta é una historia de responsabilidade, familia e misterio. Trata sobre un rapaz de 18 anos chamado Estevo, que tras atropellar a una anciá coa súa moto, vese obrigado a acudir a súa casa dúas horas a semana como castigo. Ao contrario da súa idea de facer traballos da casa, o seu castigo consiste en falar coa señora, chamada Chiruca. Pronto, Estevo comeza a sentir gran interese sobre o pasado de Chiruca, e ambos acaban facendo moi boas migas. Sen embargo, hai algo que non deixa de molestar a Estevo sobre a morte do fillo da anciá, e así, xunto coa súa moza Paula, gran fan das series de misterio, deciden investigar por distintos medios o seu pasado, unindo pezas para descubrir algo que pouca xente coñecía. 
 En xeral, a pesar de que este non foi un dos libros favoritos para os membros do club de lectura de 3º ESO, deu lugar a moitas reflexións. A historia era interesante, a pesar de que se considerou que o libro era demasiado longo para o que contaba. Aínda así, fíxonos reflexionar, especialmente sobre a soidade á que se ven sometidas moitas veces as persoas maiores, xa sexa nun centro especial ou vivindo eles sós, sen a penas visitas das súas familias. Tamén sobre que a pesar de seren a nosa única conexión co pasado, e canto tempo traballaron para que o noso mundo sexa agora como é, son en moitas ocasións considerados estorbos. 

 Aínda que este libro non foi o que tivo a trama máis interesante, si que é certo que tivemos un bo momento con el, con momentos de risa e tamén sobre as conclusións e pensamentos que sacamos del. Sen dúbida, con el aprendemos a valorar un pouco máis as cousas como os maiores e á nosa propia familia.

 Por Alba Piñeiro López 

 Este vídeo pon en imaxes algunha das reflexións ás que chegamos na reunión do club.

Geri's Game from muctim on Vimeo.

La flor púrpura, de Chimamanda Ngozi Adichie

Chimamanda Ngozi Adichie es una joven autora nigeriana que se traslada a Estado Unidos para completar sus estudios. Su primera novela es la que nos ocupa, La flor púrpura, obra de gran aceptación y muy bien acogida por la crítica. 

 La obra se desarrolla en la tierra de Chimamanda, Nigeria, y, a través de la primera persona narrativa, la joven de quince años, Kambili, nos relata la historia de su familia, en un ambiente de inestabilidad política.

 La familia de Kambili disfruta de un privilegiado nivel económico. Ella y su hermano mayor, Jaja, viven en una lujosa casa y asisten a un buen colegio. El padre es un respetado hombre de negocios en Enugu, población en la que residen. 

 Todo parece transcurrir con normalidad, sin embargo, sufrimos con la protagonista la férrea dictadura a la que el padre, Eugene, somete a su mujer y a sus hijos. El fanatismo católico y enfermizo del padre se refleja en la atmósfera familiar intolerante y claustrofóbica. En una ocasión, Kambili nos muestra a su padre “agitando el cinturón y lanzándolo contra madre, contra Jaja y contra mí mientras mascullaba que el diablo no lograría vencer”. Sirva como ejemplo de barbarie este castigo atroz que soportan “por comer diez minutos antes de la misa”. Otras razones similares esgrime el padre para exhibir su cruel brutalidad (por no ser la primera de la clase le escalda los pies a Kambili, derramando agua hirviendo de una tetera; le da una salvaje paliza por tener el retrato de su abuelo “pagano”…).

 La aculturación se observa en este intransigente padre que repudia a su propio padre, Papa-nnukwu, “por ser pagano y dedicarse a adorar a dioses de madera y de piedra”. Eugene rechaza radicalmente los patrones de su cultura de origen, la nigeriana, la de los igbo. Los jóvenes tienen prohibido convivir con su abuelo y sus tradiciones africanas. A través del abuelo, la autora critica duramente la pérdida de identidad del pueblo igbo. Cuando el territorio nigeriano fue ocupado por los británicos, los pueblos aborígenes fueron víctimas de un lento exterminio cultural. Chimamanda se preocupa de reflejar la cultura nigeriana a través de la lengua igbo que aparece diseminada a lo largo de la novela, las costumbres, las comidas, los olores, las flores, en suma, la “flor púrpura” (hibisco púrpura) que simboliza la libetrad, la individualidad.

 La visita de los jóvenes Jaja y Kambili a Nsukka, población en la que vive tía Ifeoma (hermana del padre) con sus tres hijos, supone una ruptura con su vida anterior en Enugu. Aquí aprenden y comprenden la tolerancia, la alegría, la pobreza compartida, la libertad…

 Al regresar de nuevo a su casa en Enugu, el cambio de mentalidad de los jóvenes ya no puede detenerse. Algo muy importante había transformado sus vidas. Tenían otra visión del mundo, otra perspectiva antes desconocida para ellos. Y es, precisamente, esta nueva percepción la que desencadena el final trágico de la novela.

El tío Petros y la conjetura del Golbach, de A. Dioxiadis

Nesta novela relátase a historia dun matemático grego chamado Petros Papachrystos, que dedicou gran parte da súa vida a resolver un problema matemático chamado a Conxectura de Golbach, que a día de hoxe ninguén conseguiu cualificar como teorema. 

 Petros é un matemático moi prestixioso que de mozo tentou resolver a conxectura, pero despois de bastantes anos nos que non consegue importantes avances decide comezar a levar unha vida máis tranquila e unicamente dedicarse á súa gran paixón, o xadrez, e a coidar o seu horto e o seu xardín. Petros era desprezado polos seus dous irmáns. que o definian como un fracasado da vida, por non aproveitar as súas grandes cualidades matemáticas e pasarse metade da súa vida tentando resolver o imposible. O seu sobriño favorito, o protagonista do libro, decatouse do intento errado do seu tío e decidiu preguntarlle sobre iso. Desde ese mesmo instante o tío Petros vólvese a entusiasmar coa conxectura e volve tentar resolvela, o que lle provoca caer nun estado de tolemia e finalmente a morte tras un episodio de pánico no que di resolvela. 

 Recomendo este libro porque nos ensina que é bo tener paixón por algo, pero non ter tanta como para caer na tolemia.

Un hijo, de Alejandro Palomas

No terceiro libro do club de Lectura falamos de como nos emocionou un neno pequeno que bota de menos á súa nai, como rexeitamos nun principio e logo comprendemos a un pai que parecía apartar ao seu fillo, discutimos da aspiración de Guille de ser Mary Poppins e das que, podería dicirse, son as dúas historias que se desenvolven de forma paralela no libro e que fan que o teu corazón se encolla capítulo a capítulo. É unha historia que engancha desde un primeiro momento.

 En xeral, todos coincidimos no que nos sorprendeu o feito de que, contrariamente a moitos libros con cativos como protagonistas nos que os pequenos falan como adultos, neste, Alejandro Pombas consegue que pareza realmente un neno pequeno o que conta a historia. Por outra banda, tamén nos gustou como o autor vaite levando dunha a outra tese sobre as motivacións dos personaxes, teorías que, en moitas ocasións desbarátanse nos seguintes capítulos. É dicir, trátase dun libro que fai que, a medida que avanza a historia, ti na túa cabeza vaias montándoche a película. Os personaxes van desenvolvéndose durante toda a narración. 

En definitiva, o libro encantounos unanimemente.

Cuando pasé al otro lado del muro, DE W. SUTCLIFFE

Cuando pasé al otro lado del muro, foi o terceira lectura que fixemos no Club de Lectura, e, enn xeral, foi un libro que gustou a todo o grupo. A súa historia, capaz de poñerte a pel de galiña, cunha forma de ser narrada, que fai que te mergulles dentro das súas páxinas... 

 O personaxe que máis nos gustou foi o protagonista, Joshua, pola súa evolución ao longo da historia. Vive en Amarías, rodeada por un muro, e unha casualidade fai que comece a ter curiosidade por esa parede que o rodea, única separación entre él e os "asasinos" do outro lado. Durante a historia, vaise dando conta da cantidade de inxustizas que existen, de que a vida non era como lle facían crer e de que os asasinos non eran tal cousa. Ao outro lado, coñece a un grupo de persoas que cambiarán a súa vida por completo. Farano reflexionar e grazas a eles, o noso protagonista acabará por madurar. 

O personaxe máis detestado por unha unanimidade foi o padrastro de Joshua, unha persoa manipuladora e egoísta, o seu propio ben é o único que lle importa. 

 O final é totalmente inesperado, moi duro, pero, na miña opinión, un dos mellores finais que existen. Faite reflexionar sobre a historia e a apreciar realmente as cousas que temos e que, moi probablemente, non valoramos como deberiamos.

 Recomendo este libro se o que buscas non é un conto de fadas, senón un libro que che conta a crúa realidade no seu máximo esplendor. 

Por  Carlota Varela Adrio 3°ESO